Aby otrzymywać nasz newsletter podaj swój e-mail

DEBATA "CZAS MUZEÓW"

Muzeum a praca twórcza

Kolejną odsłoną organizowanej przez Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów (NIMOZ) ogólnopolskiej dyskusji nad określeniem Strategii Rozwoju Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów w Polscebyła poznańska konferencja „Muzeum, jako organizacja pracy twórczej”. 15 marca 2012 roku licznie zgromadzeni w Muzeum Archeologicznym naukowcy, muzealnicy i przedstawiciele władzy samorządowej zastanawiali się nad tytułowym pytaniem całego cyklu debat: „Czas Muzeów?”.

„Bo piękno na to jest by zachwycało / Do pracy”

Prof. UAM Wojciech Suchocki, Dyrektor Muzeum Narodowego w Poznaniu, w referacie wprowadzającym, szeroko zanalizował pojęcie muzeum, jako organizacji pracy twórczej. Swój wywód oparł początkowo o definicje zawarte w Ustawie o muzeach, której przepisy pozwoliły mu określić trzy podstawowe zagadnienie związane z twórczym działaniem: przechowywanie, kształtowanie oraz niematerialność. Tożsamość instytucjonalna muzeum konstytuowana jest poprzez zbiory, zatem ich zachowanie dla przyszłych pokoleń jest, w opinii W. Suchockiego, głównym zadaniem. To z pozoru nietwórcze przedsięwzięcie, ograniczane jedynie do aktu konserwacji, staje się zadaniem twórczym, gdy wraz z utrzymaniem fizyczności przedmiotu muzealnicy starają się zachować jego znaczenie. Kształtowanie pewnych obszarów, wartości, czy minionych rzeczywistości, przez ekspozycję posiadanych zbiorów jest zatem kolejnym, kluczowym aspektem funkcjonowania muzeum. Jednak charakter muzeów i ich kolekcji nie jest jednorodny, stąd powstało pytanie o naturę muzealiów. Czy – jeśli większość przedmiotów z kolekcji nie jest już traktowana utylitarnie (o ile kiedykolwiek takimi było) - są to rzeczy nieużyteczne, niepotrzebne? Te wątpliwości zbiegły się z wypowiedzią, już w części panelowej konferencji, Michała Niezabitowskiego, Dyrektora Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, który zastanawiał się: jak zdefiniować dzieło - przedmiot muzealny w kontekście budowania relacji społecznych? Refleksja nad tymi zagadnieniami skłoniła prof. Suchockiego do zaproponowania koncepcji niematerialnej przydatności muzealnych przedmiotów. Taki charakter zbiorów można próbować zrozumieć jedynie przez indywidualny, czasem emocjonalny, czy „sekretny” kontakt przedmiotu – fizycznego świadka przeszłości, z widzem – odbiorcą i niejako właścicielem muzeum. Twórczym zadaniem muzeum-instytucji jest więc wskazanie na możliwość takiego kontaktu, otwarcie percepcji zwiedzających, by to piękno, które mogą dostrzec – zachwycało. „Zachwycało do pracy”.

„Każda wiedza rodzi nowe pytania”

W drugim referacie prof. Andrzej Wyrwa, Dyrektor Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, podkreślił ogromną potrzebę wieloaspektowych badań muzealiów i archiwaliów. Postulował przy tym stworzenie przy udziale NIMOZ recenzowanego czasopisma o zasięgu międzynarodowym, w którym takie badania można by publikować i jednocześnie popularyzować, gdyż naukowa działalność muzeów nie powinna ograniczać się tylko do opracowywania kart inwentaryzacyjnych pojedynczych eksponatów, ale rozszerzać się na pracę interdyscyplinarnych zespołów. O jeszcze szerszym zakresie działania wspominał dr Cezary Kościelniak z Instytutu Kulturoznawstwa UAM, który w swojej wypowiedzi, przedstawił koncepcję transdyscyplinarności. W tym aspekcie działalność muzeów opierać się powinna na współpracy jego pracowników z przedstawicielami różnych dyscyplin nauki oraz władz samorządowych, instytucji obywatelskich, czy gospodarczych. Istotnym wątkiem poruszonym przez prof. Wyrwę, było zagadnienie digitalizacji zbiorów. Nie kwestionując jej potrzeby, dyrektor zanegował trwały charakter cyfrowych „kopii” muzealiów. Zwróciwszy uwagę na szybki rozwój techniki, dynamiczną zmianę używanych programów i kodów, wyraził obawę o ewentualny brak możliwości „odczytania” cyfrowego przedmiotu w przyszłości. Ta konstatacja doprowadziła do podkreślenia znaczenia badań naukowych i wypracowania np. nowego, jednolitego, choć odpowiadającego różnemu rodzajowi zbiorów, wzorca ksiąg inwentaryzacyjnych.

„Czas Muzeów?”

Poznańska debata, zainicjowana referatami profesorów Suchockiego i Wyrwy oraz komentarzami doktora Kościelniaka i doktor Elżbiety Skotnickiej-Illasiewicz, skoncentrowała się na praktycznym wymiarze działania twórczego samych pracowników muzeum. Podkreślając znacznie odpowiedniej organizacji i struktury pracy, dyskutanci stale wracali do problemu widza: uczestnika i odbiorcy ekspozycji. Pytanie Elżbiety Skotnickiej: „jak udrożnić kanały dojścia do ludzi”, brzmiało najgłośniej. A odpowiedź na to pytanie nie może być jedna - wymaga ciągłego, jednorazowo aktualizowanego i twórczego namysłu.

Relację video z konferencji można znaleźć na kanale YouTube NIMOZ.

 

 

Michał Kępski

Redakcja Pro Publico Bono

Communicatio