Aby otrzymywać nasz newsletter podaj swój e-mail

KLUB DEBATY OBYWATELSKIEJ

KULTURA GOŚCIŃCEM PAMIĘCI I SOLIDARNOŚCI –  „POCHWAŁA INTELIGENCJI“ ODRADZA SIĘ W POZNANIU

Dialog obywatelski rodzi się z umiłowania tradycji i dostrzeżenia tego, co pod względem historii i współczesności okazuje się być dziedzictwem nieprzecenionym – opartym bowiem na wartości szacunku do miejsca, do regionu, w którym dane jest nam żyć, a nade wszystko na szacunku do ludzi, którzy noszą w sobie godność naszego „wczoraj“, rodzimego „dzisiaj“ – w takim właśnie intelektualnym motywie zaistniał w Poznaniu, po raz pierwszy Klub „Pochwała Inteligencji“. Jego wydarzenia odbyły się w ramach Dni Kultury Solidarności, które swoją drugą edycję przeżywały od 14 do 25 listopada 2011 roku.

„Pochwała Inteligencji“ odbywająca się dotychczas w Pałacu w Wilanowie, stała się w Poznaniu prawdziwą „pochwałą“ emocji oraz intelektu zdarzeń, jakie przypisać możemy mówieniu o dokonaniach osób, którzy rodowód swój odnajdują w czasach minionych, przenosząc doświadczenie swoje na grunt współczesny. Poznań dał się przeto poznać jako miejsce sprzyjające debatom natury publicznej, ze względu na tożsamość tego miasta, które – jak ujawniają legendy – „kiedy jeszcze w innych miastach nie było inteligenckich klubów, kiedy przeto nie istniały miejsca, jawne, w których intelektualiści mogliby się spotykać, Piastów Gród jawił się jako miejsce nad wyraz przyjazne, prowokujące do dyskusji twórczej i szukające oraz odnajdujące właściwe ścieżki pokazywania wartości historycznych postaci, tematów wartkich społecznie“. Tak właśnie w tym mieście zaistniały przestrzenie intelektualno-emocjonalne, które spełniły się podczas kilku spotkań, w których udział wzięli ci, którzy szlachectwem myśli się odznaczają na tle „bezszlachetności“ przynależnej pustce duszy i serca, co właściwego rytmu nie może bez miłości odnaleźć. Ową „miłością“ wymiany myśli, czynów godnych spełniania, obdarzyło nas pierwsze z tych spotkań, „spotykające“ obywatelski dialog w „idei społecznej gospodarki rynkowej wobec wyzwań ekonomicznych i cywilizacyjnych XXI wieku”. Usłyszeliśmy wiele przenikliwych myśli Aleksandra Surdeja, profesora Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, członka Grupy Planowania Strategicznego Centrum im. Mirosława Dzielskiego. Prelegent zainicjował dyskusję na temat „ gospodarki solidarności“, idei wpisujacej się w perspektywę programową odnowionej formuły Nagrody Pro Publico Bono. Podkreślił między innymi walory umiejętnego tworzenia korzystnych warunków dla odnawiania potencjału środowisk lokalnych w kontekstach europejskich i sticte lokalnych, co znalazło swoje uzasadnienie już w istnieniu samego miejsca, w jakim Klub się odbywał – kawiarni „W Starej Piekarni“, na Śródce, nieopodal siedziby Fundacji Pomocy Wzajemnej „Barka“ na Zawadach.

Drugie spotkanie Klubu odbyło się w Muzeum Instrumentów Muzycznych i spełniło się we wspomnieniu osoby i dzieła Aleksandra Tansmana. Dzieło i  poglądy na kulturę tego wybitnego kompozytora, stworzyły dogodny pretekst do rozważań na temat „poszukiwania wartości współczesnej kultury”, z pasjonującym wprowadzeniem do dyskusji Wojciecha Wendlanda,  na co dzień historyka, a nade wszystko badacza niestrudzonego zdarzeń ważnych biografii Aleksandra Tansmana. Spotkanie  zorganizowane w ramach Drugich Dni Kultury Pamięci, dedykowane było pamięci Tansmana, w 25 rocznicę śmierci kompozytora,

Sercem gaworzenia o tradycjach wspomnianych stało się trzecie spotkanie Klubu, rodzące zaufanie do historii, zapoznaniem się z autobiografią Izabeli Dzieduszyckiej, bohaterką książki „Kucem na Ursynów” – wywiadu-rzeki, który przeprowadziła Elżbieta Bremer-Misiak. Potomkimi i przedstawicielka słynnych rodów Wielkopolski – Maurycego Motty i błogosławionego Edmunda Bojanowskiego, podzieliła się pamięcią o tym, co prawdziwie rodzinne, rodzime i ojczyste – co sprawia, że można pozostać wiernym sobie i warto jednać się z tymi dialogami zdarzeń, zadziwień i innych refleksji, które wstanie są odpowiedzieć na pytanie o sens naszego „bycia“ – jeśli bowiem „być“, to tylko w pełni rytmu zawierzenia drugiemu człowiekowi, ufności w wartość poświęcenia dla drugiego człowieka, aby stał się „pierwszym“ dla nas i naszych braci. Izabela Dzieduszycka, urodzona w Poznaniu, po tylu latach od tej jej pierwszej w oczywistości swojej inspiracji do napisania książki, pokazała swoją postawą, iż od tego ile lat upłynie nam i naszym wzruszeniom, ważne jest zachowanie szacunku do swoich przeżyć. Wtedy też można się nimi dzielić w umiłowaniu szczerości i wiarygodności, które dla Dzieduszyckiej oddechem są każdej chwili życia. Dodajmy, iż jest ona twórczynią Stowarzyszenia „Przymierze Rodzin“, które jako pierwsze otrzymało Nagrodę Pro Publico Bono, stworzoną W 1999 roku przez profesora Jerzego Buzka, w czasie sprawowania przez niego urzędu Prezesa Rady Ministrów. Izabela Dzieduszycka jest również współtwórczynią konkursu do Nagrody w jego obecnej, obywatelskiej, formule, a także wiceprezesem Instytutu Społeczenstwa Obywatelskiego Pro Publico Bono. Spotkanie z nią, które odbyło się w Muzeum Instrumentów Muzycznych, stało się niecodzienną okazją do ukazania wartości kultury solidarnej i związków rodzimych tradycji ze współczesnym wymiarem rozumienia życia autentycznie obywatelskiego.

Apogeum spotkań  Klubu „Pochwała Inteligencji“ w czasie wzruszeń Drugich Dni Kultury Solidarności, stało się wydarzenie w Sali Renesansowej poznańskiego Ratusza. Po raz pierwszy w ramach Klubu, zjednały się z sobą trzy sztuki: przekazu naukowego, poetyckiego oraz muzyki. Tak też się w pełni stało, kiedy na scenie, z nastrojami fortepianu mierzył się Jacek Kortus, zaś tajniki mowy wiązanej ujawniał Dominik Górny. Młodzi artyści, laureaci ważnych nagród w dziedzinie kultury, przedstawili w swoim dialogu artystycznym „nuty poezji i słowa muzyki w kulturze solidarności“. Wybrzmiały kompozycje chopinowskie, „VI Raposodia Węgierska“ Liszta oraz wiersze znajdujące swoje źródło w idei patriotyzmu, „Poemacie o moim Chopinie“, „Poemacie na Księżyc i podkowę“ oraz w umiłowaniu piękna, które nie jest skłonne do milczenia.

Kulminację tego wieczoru klubowego, a w sensie merytorycznym całych Dni Kultury Solidarności, stanowił wykład programowy autorstwa Miłosza Gałeckiego, zatytułowany „Jaka kultura? Jaka wspólnota? Jaka polityka? – o aktualności klasycznej perspektywy republikańskiej”. Filozof ten w myślach tak logicznych, co znamiennych w prawdopodobieństwie odkrycia w nich nowej teorii naukowej, dywagował                    i udowadniał, stawiał pytania nie tylko retoryczne. Sprawił tym samym, iż prelekcja jego stanowiła właściwą inaugurację „debaty pro publico bono” poświęconej tożsamości kulturowej Rzeczypospolitej i przesłankom odnowienia samorządności obywatelskiej oraz kultury solidarności w Polsce i w Europie.  

Atmosfera twórcza Klubu „Pochwała Inteligencji“ odnalazła swoje miejsce w Poznaniu. Ukazała, iż są w nas takie przestrzenie intelektualne i emocjonalne, które należy odkrywać, w których poszukiwać trzeba uzasadnienia dla istnienia tego, co obywatelskie i solidarne. Każda kultura solidarna jest przecież „dniem“, co nie tylko w Dniach Kultury Solidarności, świt może swój budzić. Aby jednak tak się stało, obudzić należy świadomość społeczną, obywatelską, twórczą jako taką, która zdolna jest rozprawiać o sprawach ważnych, zarówno dla tradycji i współczesności; która umożliwia docenienie dziedzictwa, o jakim należy pamiętać. Od tego już bardzo blisko do zrozumienia „Kultury pamięci“, która pamięcią jest o tych, co nie zapomnieli niegdyś, iż najwyższy wymiar życia i jego spełnienie kryje się w docenieniu istnienia drugiego człowieka. Inteligencja może być pochwałą, jeśli rodzi się z uczuć własnych i współodczuwania kultury jako dziedzictwa trwałego w byciu gościńcem wartości uniwersalnych.

Dominik Górny,

Redakcja Pro Publico Bono Communicatio